RUBRIKA: Profilisanje

Pesma sa kneginjinih proplanaka

Izvorna grupa Crnućanka, sa svojim podmlatkom, pod dirigentskom palicom etnomuzikologa Ivane Todorović, dostojni je čuvar maternje melodije rudničke gore. Podmladak slavne grupe od 2019. godine nastavlja da veze pesmu kneginje Ljubice. Prema planu, tokom 2020. godine, grupu očekuje godišnji koncert u Gornjem Milanovcu početkom marta, kao i redovni nastupi u drugoj polovini avgusta u Splitu na „Danima srpske kulture” i Kistanjama na „Preobraženskom saboru”. Crnućanka je i među organizatorima tradicionalne trodnevne manifestacije „Dani kneginje Ljubice”, koja se održava u Vraćevšnici prvog vikenda u junu. S ozbirom na to da je grupa tokom 2019. imala 46 nastupa, u ovoj godini se može očekivati isti, ako ne i veći broj manifestacija na kojima će Crnućanka gostovati.

Autor: Nebojša Savić

Starije i mlađe članice grupe Crnućanka, „Dani kneginje Ljubice”, Vraćevšnica, 2019 (izvor: Turistička organizacija opštine Gornji Milanovac)

Izvorna grupa Crnućanka jedna je od najstarijih izvornih sastava u Srbiji. Grupu je zavetovala još kneginja Ljubica u prvoj prestonici moderne Srbije – Gornjoj Crnući. Pesma je sa kneginjinih prela nastavila da se prede Rudnikom,  Gornjom Gružom i Kačerom, ali i diljem sveta od kada je Crnućanka obnovljena 1966. godine. Deceniju po obnovi, 1976. godine, nastupali su i u SAD.

Grupa je okićena širim spektrom nagrada i priznanja, među kojima su: Evropska zlatna plaketa za umetnost (Hamburg, 1976), polufinale TV emisije izvorne muzike Šljivik (2013), Zlatna medalja „Takovski ustanak” povodom 200 godina od Drugog srpskog ustanka opštine Gornji Milanovac (2015) itd. O izvornoj grupi Crnućanka, nagrađivani režiser, etnolog i viši kustos Muzeja rudničko-takovskog kraja Milan Brajović snimio je dokumentarni film.

Danas Crnućanka ima svoj podmladak i nastavlja da promoviše izvorne pesme blagorodnih proplanaka. Početkom 2019. godine, u želji da nastavi višedecenijski rad i doprinos očuvanju muzičke baštine, etnomuzikolog Ivana Todorović obnavlja i podmlađuje grupu.

Cilj Ivaninog etnomuzikološkog rada je očuvanje, prenošenje znanja, podsticanje želje za očuvanjem nacionalne kulture i prezentacija elemenata nematerijalnog kulturnog nasleđa, te podizanje svesti o značaju nematerijalnog kulturnog nasleđa i istraživanje i dokumentovanje elemenata nematerijalne kulturne baštine sa teritorije opštine Gornji Milanovac (Gornji Kačer, Rudnik, Gornja Gruža, Vraćevšnica, Gornja Jasenica, suvoborski i takovski kraj), ali i Republike Srbije.

Podmladak izvorne grupe Crnućanka, 2019 (foto: Ana Maksimović)

Trenutno, grupa broji deset starijih članica, deset devojaka i tri momka koji, pod dirigentskom palicom Ivane Todorović, rade na očuvanju autentičnog zvuka izvorne pesme.

Da podmladak grupe na pravi način baštini amanet srpske kneginje govori podatak da su za prvih devet meseci rada učestvovali na četiri manifestacije takmičarskog karaktera, sa kojih su donele tri prva mesta i po jedno drugo i treće mesto, dok starije članice imaju jedno treće i prvo mesto.

Minule godine, devojke su predstavljale pesmu svog kraja i matičnu opštinu na Saboru narodnog stvaralaštva u Gornjem Milanovcu, Saboru izvornog narodnog stvaralaštva u Topoli, na koncertu Sabor u pet slika u okviru festivala BEMUS itd. Naročito se ponose promocijom svoje zemlje na „Danima srpske kulture” u Splitu, kao i na manifestacijama u Kistanjama, Osijeku, Derventi.

Grupa Crnućanka, „Retnik”, 2015 (foto: Predrag Todorović)

Članice izvorne grupe Crnućanka, u proširenom sasastavu, u ovoj godini čeka sitno vezen kalendar nastupa. Maternju melodiju će nastasijevićevski deliti sa ljubiteljima izvorne pesme u regionu, nadovezujući tako pređu hrabre kneginje „Rudničke Srbije” i opravdavajući smisao svoga postojanja – želju za očuvanjem (mustre) sopstvenog muzičkog jezika kroz autentično izvođenje i negovanje tradicionalnih pesama rudničko-takovskog kraja.